EUROPEJSKI DZIEŃ
WIEDZY O ANTYBIOTYKACH
18 listopada 2009 r.

Zobacz więcej

CELE PROGRAMU

Narodowy Program Ochrony Antybiotyków powołany został w 2004 roku na mocy zarządzenia Ministra Zdrowia. Kierownictwo Programu powierzono Zespołowi Pionu Mikrobiologii Klinicznej i Profilaktyki Zakażeń w Narodowym Instytucie Leków (byłym Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego). Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia oraz Unii Europejskiej Program ma charakter interdyscyplinarny, dotyczy stosowania antybiotyków w różnych dziedzinach gospodarki, a w szczególności w medycynie, weterynarii oraz rolnictwie.
Wśród ogólnych celów programu wyznaczono:

1. utworzenie szerokiej koalicji na rzecz realizacji wielosektorowego programu racjonalnej polityki antybiotykowej w Polsce,
2. koordynację regionalnych i ogólnopolskich programów na temat lekooporności i zużycia leków przeciwbakteryjnych w medycynie,
3. koordynację regionalnych i ogólnopolskich programów na temat lekooporności i zużycia leków przeciwbakteryjnych w działach gospodarki poza medycyną,
4. analizę zużycia leków przeciwbakteryjnych i powiązanie zużycia antybiotyków z lekoopornością w różnych środowiskach,
5. opracowywanie analiz i raportów na potrzeby ośrodków krajowych i sieci międzynarodowych,
6. optymalizację profilaktyki i terapii zakażeń oraz redukcji lekooporności w Polsce,
7. edukację i promocję zasad racjonalnego stosowania antybiotyków.

Docelowe wyniki Programu obejmują ograniczenie nadużywania antybiotyków w medycynie i obszarach pozamedycznych, zahamowanie narastania lekooporności w Polsce oraz wdrożenie programów w tym zakresie zgodnie z dyrektywami Rady Europy.
Zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej zadaniem Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków jest opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu mającego na celu powstrzymanie utraty skuteczności antybiotyków w leczeniu zakażeń i chorób zakaźnych na skutek powstawania i rozprzestrzeniania się lekooporności drobnoustrojów oraz wdrożenie zasad racjonalnego stosowania antybiotyków. W związku z tym realizacja strategii przeciwdziałania antybiotykooporności wymaga wdrożenia działań w następujących obszarach:

1. Ustanowienie i wdrażanie zasad monitorowania antybiotykooporności u kluczowych patogenów bakteryjnych oraz kontrolę i nadzór nad konsumpcją antybiotyków, tworzenie/wzmacnianie odpowiednich systemów kontroli i nadzoru nad mechanizmami antybiotykooporności i konsumpcją antybiotyków w medycynie, weterynarii środowisku, a także projektowanie odpowiednich działań interwencyjnych i ocenę ich skuteczności;
2. Profilaktykę i kontrolę chorób zakaźnych i zakażeń, racjonalizację stosowania i konsumpcji antybiotyków (ukierunkowaną ściśle na ograniczanie stosowania i konsumpcji antybiotyków, ustalenie konkretnych rekomendacji postępowania w zakresie profesjonalnych obszarów medycznych i w środowisku pozamedycznym);
3. Wspieranie badań w kierunku poszukiwania nowych leków, produktów i alternatywnych metod terapii i profilaktyki zakażeń i chorób zakaźnych;
4. Współpracę międzynarodową (współpracę i konsultacje z Komisją Europejską, krajami członkowskimi Unii oraz innymi grupami, organizacjami zajmującymi się zagadnieniami antybiotykooporności i konsumpcji antybiotyków na poziomie międzynarodowym, a także współpracę między instytucjami rządowymi i pozarządowymi oraz utworzenie centralnie koordynowanego programu nadzoru i redukcji użycia antybiotyków w medycynie, gospodarce, rolnictwie i weterynarii).

W ramach dotychczasowego schematu funkcjonowania Programu, jego podstawowe cele i kierunki działań są wyznaczane, dyskutowane i oceniane podczas spotkań Zespołu Koordynującego, przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia, oraz Koordynatorów i reprezentantów poszczególnych podzespołów tematycznych. Ustalanie planu działań i konkretnych zadań Programu odbywa się w ramach prac w podzespołach tematycznych. Prace podsumowują koordynatorzy podzespołów w sprawozdaniach rocznych. Organizowane są również spotkania podsumowujące podjęte działania, na które zapraszani są wszyscy uczestnicy Programu, oraz konferencje służące wymianie doświadczeń z udziałem ekspertów i specjalnych gości (np. spotkanie w Ministerstwie Zdrowia z udziałem Prof. Otto Carsa - koordynatora programu STRAMA - Szwedzkiego Programu Strategicznego Racjonalnego Stosowania Środków Przeciwdrobnoustrojowych i Monitorowania Oporności Drobnoustrojów - ang. Swedish Strategic Programme for The Rational use of Antimicrobial Agents and Surveillance of Resistance oraz doradca Europejskiego Centrum Prewencji i Kontroli Chorób w Sztokholmie ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control w kwestii wymogów stawianych krajom unijnym w zakresie kontroli zjawiska antybiotykooporności drobnoustrojów).
Zgodnie z agendą i wymogami stawianymi krajom unijnym w zakresie kontroli zjawiska antybiotykooporności drobnoustrojów przez Europejskie Centrum Prewencji i Kontroli Chorób w Sztokholmie (ECDC - ang. European Centre for Disease Prevention and Control) Kierownik Programu dwa razy w roku sprawozdaje wyniki realizacji przed ECDC.